Mens & Maatschappij
Wietpas of overlastpas?
Vanaf 1 mei jongstleden bestaat er in de zuidelijke provincies de wietpas. Een ledenpas, alleen voor ingezetenen van Nederland, waarmee je toegang hebt tot een coffeeshop en wiet mag gebruiken. Coffeeshops behoren een ledenlijst bij te houden. In 2013...
Lees MeerDikke kinderen, wiens verantwoordelijkheid?
Vandaag lezen we in de krant dat vier hoogleraren van de VU en het VU Medisch Centrum in Amsterdam een explosieve groei verwachten van het aantal dementerenden tussen de 50 en 60 jaar als gevolg van een ongezonde leefstijl.
Lees MeerVerplicht of voltooid leven?
Onlangs behandelde de Tweede Kamer een burgerinitiatief van de initiatiefgroep ‘Uit vrije wil’ om stervenshulp aan ouderen van 70 jaar en ouder die hun leven voltooid achten, te legaliseren.
Vooralsnog lijkt hier geen Kamermeerderheid voor te...
Hoe laf kan een redacteur zijn?
Het pleidooi van mevrouw Tahir en meneer Kinneging voor wat meer censuur in ons kikkerlandje vond ik vooral een slechte grap – wie neemt zulke onzinplannen nu serieus – maar sinds gistermiddag vraag ik me af of hun invloed niet toch doorsijpelt. Nu...
Lees Meer
Onderwijs en/of opvoeding - (doorhalen wat niet van toepassing is)
Inleiding
Opvoeden, dat doe je zo…. Onderwijs, dat doe je zo… Was het maar zo makkelijk. Geregeld wordt de discussie gevoerd over normen & waarden-verval en wie daar schuldig aan is.
Maar al te vaak zijn er instellingen, niet zelden van overheidswege, die vinden dat de scholen, het onderwijs dus, maar eens een paar lespakketten moet aanbieden om jongeren iets te leren.
Een paar voorbeelden: gezond eten, cultuureducatie, bv circuslessen, burgerschap en integratie, seksuele opvoeding, valtraining. Los van het nut of plezier die er met deze lessen gepaard gaan, rijst natuurlijk de vraag of het onderwijs daar wel primair verantwoordelijk voor is? Gaat dit niet ten koste van de kwaliteit van het onderwijs? Wat is kwaliteit? Het onderwijs ligt op het gebied van kwaliteit nog al eens onder vuur. Wie is daar schuldig aan? En opvoeden, wie moet dat dan doen?
In dit artikel benader ik deze onderwerpen vanuit verschillende invalshoeken waarna voorzichtige conclusies en aanbevelingen volgen.
Onderwijs , leerplicht en kansen
Ik vind dat onderwijs dé manier is om een goede startpositie in onze maatschappij te krijgen. Onderwijs geeft je een toekomst en de kans de verantwoordelijkheid over je leven te nemen en daardoor vrijheid te ervaren. Het onderwijs is dus van wezenlijk belang en moet dus goed zijn. Dit moet de overheid garanderen. Maar wat is goed onderwijs? En wie bepaalt dat?
In 1900 is de leerplicht ingevoerd die kinderen verplicht onderwijs te volgen. Een maatregel vanuit de overheid. Maar wel een maatregel die ervoor zorgt dat elk kind meer kansen op een goede toekomst heeft. Daarnaast zijn er vanuit de overheid zogenaamde ‘kerndoelen’ opgesteld. Doelen waarvan de overheid vindt, dat je die als kind minimaal moet halen. Ik kom hier later op terug.
Niet voldoen aan de leerplicht betekent een boete. En terecht.
Ouders zijn er wel eens niet blij mee. “Zoveel studiedagen waarmee wij geconfronteerd worden, wat maakt die dag nou uit; die ene dag voor de vakantie doen ze toch niks meer”, etc. Maar al te vaak wordt vanuit de auto, op weg naar de wintersport, de school gebeld om het kind ziek te melden. Luxe verzuim noemen we dat. En dat kan niet. Je zal als ouder moeten accepteren dat je ooit, lang geleden, gekozen hebt voor kinderen. Daarom zal je moeten accepteren dat daar verantwoordelijkheden bij horen. En daar hoort nou ook opvoeding bij…
Opvoeding is vóórleven
“Opvoeden is vóórleven” zei ooit eens iemand tegen mij. En inderdaad, zo is het maar net. Een kind komt meestal best goed terecht. En er is wel eens wat, maar meestal komt het wel goed. Maar soms ook niet. Kindermisbruik, in alle vormen, dient met alle mogelijke middelen bestreden te worden. Een kind is voor het leven beschadigd. En dat is bijzonder tragisch.
Dat de kansen voor vrouwen op de arbeidsmarkt enorm zijn toegenomen, is geweldig. Dat de overheid er een bijdrage aan geleverd heeft door middel van onder andere kinderopvang, is ook lovenswaardig. Beetje jammer dat het aan zijn eigen succes ten onder dreigt te gaan, maar dat is weer wat anders. Het is dan ook niet zo dat ‘Omdat mama moet werken moet het kind op het kinderdagverblijf’. Nee, het is zo dat beide ouders op hetzelfde moment buitenshuis werken. Daarom. En ik weet uit ervaring dat een kinderdagverblijf, mits het goed is, van enorme meerwaarde is voor de ontwikkeling van je kind. In mijn werk haalde ik de kinderen die er wel waren geweest, er feilloos uit. Sociaal flexibeler en meer sociaal competent. Ik wil daarmee niet zeggen dat kinderen die deze ervaring niet hebben gehad, er ‘slechter’ aan toe zijn, maar de kinderen die er wel zijn geweest, hebben een voorsprong.
Maar nu de balans. Want daar gaat het mijns inziens om. Breng je je kind(eren), waar je ooit met overtuiging voor gekozen hebt, 5 dagen per week naar de opvang? Omdat beide ouders veel willen werken? Los van de discussie over hoge woonlasten, is dit wel een fundamentele keuze waar je als ouders goed bij moet stilstaan, vind ik.
Opvoeden is vóórleven. En daarom moet je er naar mijn mening met grote regelmaat voor je kind ‘zijn’. Dat betekent echt aandacht, echte tijd. Ben benieuwd wie ik hiermee voor het hoofd stoot, maar ik ben er dus tegen om je kind (4-)5 dagen per week door een ongetwijfeld goed verblijf op te laten vangen. Want waar is de ruimte om na school met je kind de dag door te nemen? Wat als je kind iets vervelends heeft meegemaakt en verdrietig uit school komt? Waar is de tijd om met vriendjes en vriendinnetjes uit de klas te spelen? Waar is de tijd om op rustiger dagen als de woensdag en vrijdag te sporten, naar feestjes te gaan? Waar is de tijd om als kind lekker thuis een beetje te rommelen? Waar is de tijd om je kind met huiswerk, spreekbeurt, werkstuk te helpen? Nee, niet om 19:00 ’s avonds als het kind inmiddels doodmoe is van de hele dag.
Allemaal ‘kleine dingen’ maar het belangrijkste: Waar is de tijd om vóór te leven? En bij te sturen? Die is stukken minder. En ik, met mijn 12 jaar onderwijservaring, heb in de afgelopen jaren gezien wat er met een aanzienlijk deel van de kinderen gebeurt. Ik vraag wel eens aan collega’s die nog veel langer in het onderwijs zitten of ik het goed zie. Zij reageren bevestigend.
Kinderen zijn drukker, hebben grotere monden, kunnen zich minder goed concentreren. Ouders helpen daar niet aan mee. Er zijn heel veel ouders die het goede bedoelen, het goede doen en het beste met hun kind voorhebben en daar naar handelen.
Maar als een ouder op vrijdag vraagt (eist) dat de aardrijkskundetoets van maandag a.s. verzet moet worden want kind (groep 7, 11 jaar) heeft het weekend een hockeytournooi, dan vraag je je toch wel wat af. Wat leert het kind, dat er naast staat, hiervan?
Als je als ouder de juf de huid vol scheldt omdat het kind zich die dag ernstig misdragen heeft, wat leert het kind hiervan? Als je als ouder de docent dwingt om het kind op de HAVO toe te laten, terwijl het kind het eigenlijk niet aan kan, wat leert het kind hier dan van? Als je na vele waarschuwingen uit de klas wordt gezet en je ouder doet daarna aangifte bij de politie, en de leerkracht komt vervolgens in de cel terecht. Wat leert het kind hiervan?
Het kind leert hiervan dat je kan dwingen, kan eisen, een grote mond kan hebben, verantwoordelijkheden kan afschuiven.
Voor ouders is het vaak bijzonder moeilijk om te horen dat het prinsje of prinsesje wel eens dingen doet die niet zo heel erg aardig zijn. “Mijn kind doet dat niet” Hoe komt dit toch? Onzekerheid? Bang geconfronteerd te worden met verwijt van eigen falen? Geen vertrouwen in de school?
Mijn stelling is dat ouders, die dat nog niet doen, moeten durven opvoeden, durven vóórleven. Grenzen durven stellen, kinderen leren verantwoordelijk te zijn over eigen gedrag. Dat je met fatsoen en respect anderen tegemoet treedt. Opvoeden hoort primair thuis bij de ouders.
Nu komt dit waarschijnlijk over als harde kritiek naar ouders. Maar wat ik al zei, bij veel ouders gaat het goed. De meeste ouders doen hun uiterste best. Bij de meeste kinderen komt het allemaal best in orde. Valt er dan nog wat af te dingen op het onderwijs zelf? Jazeker wel.
Onderwijsniveau
Het is bekend dat het niveau van de basisvakken, taal, spelling en rekenen sinds medio jaren ‘90 flink achteruit gegaan is. Dat uit zich bijvoorbeeld in de lagere CITO-scores maar bijvoorbeeld ook in het niveau van de studenten op de Pabo. Die halen soms niet eens het niveau van groep 8. Onlangs verscheen er een publicatie van het CBS waarin aangegeven werd dat het aantal leerlingen op het VMBO met 8% was afgenomen en het aantal leerlingen op de HAVO en het VWO met 29% is toegenomen. Dat klinkt op zich leuk. Hoe hoger het scholingsniveau hoe beter je kansen voor de toekomst. Zou je zo zeggen.
Echter, wat bleek ook, het slagingspercentage van kinderen op het VMBO was 94 tot 95% (afhankelijk van richting) maar het slagingspercentage van Havisten was 85% en dat van VWO-ers 89%. Dat percentage was gedááld ten opzichte van voorgaande jaren. Het CBS verbindt er een voorzichtige conclusie aan: “Wellicht was de keuze voor havo of vwo de afgelopen paar jaar voor enkelen te hoog gegrepen en had een aantal vwo’ers meer succes op de havo gehad en was een aantal havisten beter af geweest op het vmbo.”
Verder zorgen de voortdurende verhalen over misstanden in het HBO niet voor een positief beeld ten aanzien van de onderwijsmensen die de besluiten nemen. Kinderen die eigenlijk niet goed genoeg waren, kregen toch een diploma. Onlangs ook op de Universiteit van Amsterdam. Zij laten studenten die voor een deel van de vakken onvoldoendes hebben, toch het eerste jaar halen. De technische Universiteit Delft gaat de studielast verminderen zodat meer studenten sneller afstuderen. En deze berichten blijven maar komen. Ook in het basisonderwijs helaas.
Ik geef altijd aan iedereen die het maar horen wil, het voorbeeld over het woord ‘kachel’. Toen een kind ooit eens dat als volgt spelde: ‘kachol’ moest ik dat goed rekenen. Waarom? De spellingscategorie die aan bod was geweest; ch-woorden, was correct toegepast. Ik moest wel even een aantekening maken.
Dan de rapporten. Die worden vaak ingevuld met het idee dat kinderen niet gekwetst moeten worden. Dat een 10 kwetsend is voor de kinderen die dat niet hebben. Of, misschien is het kind het volgende rapport wel achteruit gegaan. Dat is zielig. Dus, het hoogste cijfer is een 8. En dat een 5 ook niet zo fijn is en daarom een 6 noteren. ‘Het kind doet zo goed mee in de les’.
Waarom worden er eigenlijk rapporten gemaakt als we niet invullen hoe het eigenlijk is? Ik weet het, dit zijn kleine voorbeelden. Maar elke keer als ik dit soort dingen tegenkom, in mijn eigen werkveld of in de media, voel ik mijn bloeddruk langzaam, en soms heel snel…, stijgen.
Waar zijn wij nou eigenlijk mee bezig? Wij als ‘het onderwijs’ zijn geregeld zelf bezig het niveau van het onderwijs omlaag te halen. Ook met betrekking tot meesters en juffen zelf. Juffen of meesters die niet functioneren, kunnen maar heel erg moeilijk ontslagen worden. Niet zelden door gebrek aan dossiervorming. Maar ook door ‘de mantel der liefde’. Dit kan echt niet door de beugel. Zij zijn wel bezig de toekomst van je kind negatief te beïnvloeden, of, te weinig positief. En daar komt denk ik de onvrede en soms zelfs het wantrouwen van ouders vandaan. En terecht. Je hebt slechte kappers, slechte dokters en ook slechte onderwijzers. En die moet je ontslaan. Er moeten eisen aan onderwijzers gesteld worden.
En ook hier geldt; op heel veel scholen doen heel veel goede onderwijzers enorm hun best hun vak met passie en kwaliteit te vervullen.
Conclusie
Ouders zijn primair verantwoordelijk voor de opvoeding van hun kinderen. Maar het is natuurlijk logisch dat een kind, dat 5 dagen per week naar school gaat, ook op de school wel eens bijgestuurd wordt. Je hebt met mensen te maken, dus het is logisch dat er op school aandacht besteed wordt aan gedrag en omgang met elkaar. Ouders moeten (er op kunnen) vertrouwen dat het onderwijs goed is en het beste met het kind voorheeft. Ouders geven het goede voorbeeld in omgang met de school en staan hun kind bij waar dat nodig is.
Het onderwijs moet op alle fronten en alle niveaus goed zijn. Als het goed is, dan geeft dat de kinderen de beste kansen om verder te komen in de maatschappij. En binnen dat onderwijs zelf moet er blijvend kritisch gekeken worden naar kwaliteit. daar waar nodig, zullen ingrepen noodzakelijk zijn. Ruimte voor ieder talent, en eerlijk naar kinderen en ouders. Onderwijs moet zich primair richten op basisvakken als rekenen, taal, spelling en wereldoriëntatie. Wat mij betreft mogen daar zelfs wat extra lesuren voor komen.
De overheid zal zich kritisch tonen naar het onderwijs, op inhoud en op uitvoer. Leerplicht en kerndoelen moeten blijvend gehandhaafd worden. Zwakke scholen krijgen een kans, maar als die kans niet tot verbetering leidt, moet een school sluiten. Maar laat ook het onderwijs de ruimte die kwaliteit zelf neer te zetten. Geen onzinlessen, dus geen maatschappelijke problemen direct op het onderwijs afschuiven.
Al met al hoop ik op een situatie waarbij in wederzijds vertrouwen met een eerlijke, kritische blik naar elkaar en naar zichzelf gekeken wordt. Waarbij échte aandacht en kwaliteit voorop staat. Het is geenszins de bedoeling geweest mijzelf paternalistisch op te stellen. Dit artikel kwam voort uit bezorgdheid en ergernis over de ontwikkelingen van de toekomst van onze kinderen.
Bron: CBS: ‘Jaarboek Onderwijs in cijfers 2011’
Mijntje Pluimers-Foeken is Raadslid Gemeente Barneveld, onderwijzeres en moeder.
Reacties
RSS feed voor reacties op dit bericht